Horlama Apareyi

Horlama Apareyi Nedir?

Horlama apareyi, uyku sırasında alt çeneyi hafifçe öne alarak hava yolunu açan ve horlama ile hafif/orta düzey uyku apnesi şikayetlerini azaltan ağız içi tedavi cihazıdır. Tıbbi literatürde "mandibular advancement device" olarak bilinir. Üst ve alt çeneye ayrı ayrı oturan iki parçadan oluşur, bu parçalar bir mekanizma ile birbirine bağlıdır. Aparey takıldığında alt çene hafifçe öne pozisyonlanır, bu sayede dilin geriye düşerek hava yolunu daraltması engellenir.

Horlama, yumuşak damak ve dil kökü çevresindeki dokuların uyku sırasında titreşmesi sonucu oluşur. Tek başına bir rahatsızlık olarak görünse de aslında daha ciddi bir tablonun habercisi olabilir. Bu tablo uyku apnesidir. Uyku apnesinde kişi uyku sırasında kısa süreli nefessiz kalır, oksijen düzeyi düşer ve uyku kalitesi bozulur. Tedavi edilmediğinde gün içi yorgunluk, konsantrasyon güçlüğü, yüksek tansiyon ve kalp rahatsızlıkları riski artar. Horlama apareyi hafif ve orta düzey vakalarda etkili bir tedavi seçeneğidir.

Aparey hazırlanmadan önce muayene yapılır, hastanın horlama şikayeti ve uyku apnesi şüphesi varsa uyku polisomnografi testi istenebilir. Çene eklemi hareketleri ve diş yapısı değerlendirilir. iTero ağız içi tarayıcı ile dijital ölçü alınır, aparey laboratuvarda hastaya özel üretilir. Provada uyum kontrol edilir ve alt çenenin öne çıkarılma miktarı belirlenir. Bu miktar başlangıçta küçük tutulur, hasta apareye alıştıkça hekim tarafından kademeli olarak artırılır.

Hasta apareyi sadece uyumadan önce takar, sabah uyandığında çıkarır. İlk birkaç gece çene tutukluğu ve tükürük artışı olabilir, bu alışma süreci kısa sürede geçer. Aparey doğru bakıldığında uzun süre kullanılabilir, sabah çıkarıldıktan sonra fırçalanmalı ve kuru ortamda saklanmalıdır. Horlamaya eşlik eden bruksizm şikayeti olan hastalarda aparey hem horlama hem diş gıcırdatma için koruma sağlar. Ciddi uyku apnesi vakalarında ise apareyin yanı sıra CPAP cihazı ya da kulak burun boğaz cerrahisi gerekebilir, bu konularda ilgili uzmana yönlendirme yapılır.

Aparey Çeşitleri

MAD (Mandibular Advancement Device) — Alt Çene Öne İtme Apareyi

• İki parçalı yapıdadır: üst çene ve alt çene için ayrı parçalar birbirine bağlanır.
• Alt çeneyi kontrollü şekilde öne konumlandırır.
• Klasik kalıp ölçü ile kişiye özel olarak laboratuvarda üretilir.
• Bazı modellerde alt çenenin öne alınma miktarı kademeli olarak ayarlanabilir (titrasyon).
• Uyku sırasında ağız açılmasını da sınırlayabilir.

• Uyku sırasında alt çene doğal olarak geriye ve aşağıya düşer; bu hareket dil kökünü ve yumuşak damağı hava yoluna doğru iter.
• MAD apareyi alt çeneyi öne konumlandırarak bu düşüşü engeller.
• Hava yolu daha açık kalır, hava geçişindeki titreşim azalır ve horlama sesi hafiflenir.
• Hafif obstrüktif uyku apnesi (OSA) vakalarında da hava yolu tıkanıklığını azaltmaya yardımcı olabilir.

Horlama Apareyi ile Diğer Apareyler Arasındaki Fark

• Gece plağı (Essix / bruksizm plağı): Dişler arasında fiziksel bariyer oluşturarak diş sıkma ve gıcırdatma kuvvetlerinin dişlere ulaşmasını engeller. Hava yolu ile ilgili bir etkisi yoktur.
• Eklem splinti (Michigan splint): Çene ekleminin doğal pozisyonuna yönlenmesini ve çiğneme kaslarının gevşemesini sağlar. Kapanış ilişkisini aktif olarak düzenler. Hava yolu ile doğrudan ilişkili değildir.
• Horlama apareyi (MAD): Alt çeneyi öne konumlandırarak hava yolunun açık kalmasını destekler. Bruksizm koruması veya eklem tedavisi amacıyla kullanılmaz.

Üretim Süreci

Alternatif Tedaviler

CPAP (Continuous Positive Airway Pressure)

• Orta ve ileri OSA'da en etkili tedavi yöntemidir.
• Hava yolunu mekanik olarak açık tutar.
• Uyku kalitesinde belirgin iyileşme sağlar.

• Maske kullanımı bazı hastalar tarafından tolere edilmez.
• Hasta uyumu düşük olabilir; düzenli kullanılmazsa etkisizdir.
• Seyahat ve günlük yaşamda pratik zorluklar yaratabilir.
• Hafif horlama ve hafif OSA için gereksiz olabilir.

Yaşam Tarzı Değişiklikleri

• İnvaziv olmayan doğal yaklaşımdır.
• Altta yatan nedene yönelik kalıcı çözüm sağlayabilir.
• Ek maliyet gerektirmez.

• Kilo vermek: Aşırı kilo hava yolunu daraltan en önemli faktörlerden biridir.
• Yan yatmak: Sırt üstü yatmak dil kökünün hava yolunu tıkamasına yol açar.
• Alkol ve sedatiflerden kaçınmak: Alkol ve uyku ilaçları kas gevşemesini artırarak horlamayı şiddetlendirir.
• Sigara bırakmak: Sigara hava yolu mukozasında ödem ve iltihaplanma yaratır.

KBB (Kulak Burun Boğaz) Tedavileri

• Altta yatan anatomik nedeni çözmeye yöneliktir.
• Bazı vakalarda kalıcı çözüm sağlayabilir.
• KBB uzmanı ile multidisipliner planlama yapılır.

• Cerrahi müdahale gerektirebilir.
• Her horlama vakası anatomik kaynaklı değildir.
• Postoperatif iyileşme dönemi gerekir.

Ortognatik Cerrahi (İleri İskeletsel Vakalarda)

• Hava yolunu kalıcı olarak genişletir.
• İleri iskeletsel vakalarda tek kalıcı çözüm olabilir.
• CPAP bağımlılığından kurtulma imkânı sunar.

• Kapsamlı cerrahi bir prosedürdür.
• Sadece iskeletsel kaynaklı ileri vakalarda uygundur.
• Uzun tedavi ve iyileşme süreci gerektirir.

Kimler İçin Uygundur?

Kimler İçin Uygun Değildir?

Dikkat Edilecekler

Kullanım Kuralları

• Her gece takılmalıdır: Horlama apareyi yalnızca takıldığında hava yolu desteği sağlar. Düzensiz kullanım etkinliği azaltır.
• Takma ve çıkarma: Aparey takılırken her iki parçanın (üst ve alt) doğru şekilde oturması sağlanmalıdır. Zorlamadan nazikçe yerleştirilir ve çıkarılır.
• Saklama: Aparey kullanılmadığında saklama kutusunda saklanmalıdır. Sıcak ortamlarda bırakılmamalıdır.
• Aparey takıyken yemek yenilmez: Horlama apareyi sadece uyku sırasında kullanılır. Yemek yeme, içecek tüketimi (su hariç) sırasında çıkarılmalıdır.

Adaptasyon Süreci

• İlk birkaç gece: Ağızda yabancı cisim hissi, tükürük artışı ve alt çenede hafif baskı hissi normaldir. Çoğu hasta 1-2 hafta içinde apareye alışır.
• Sabah çene hissi: İlk dönemde sabah uyandığında alt çenede hafif sertlik veya farklı bir kapanış hissi yaşanabilir. Bu durum genellikle birkaç dakika içinde geçer ve zamanla azalır.
• Tükürük salgısı: İlk günlerde tükürük salgısı artabilir; bu durum ağzın apareye alışmasıyla normalleşir.
• Sabır önemlidir: Adaptasyon döneminde aparey kullanımını bırakmak yerine birkaç gece sabırla devam etmek önerilir.

Temizlik ve Bakım

• Her sabah yıkama: Aparey her sabah çıkarıldığında soğuk veya ılık suyla yıkanmalıdır. Sıcak su apareyi deforme edebilir.
• Düzenli fırçalama: Yumuşak diş fırçası ile haftada birkaç kez nazikçe fırçalanabilir. Plak temizleme tableti haftalık kullanılabilir.
• Koku kontrolü: Düzenli temizlenmezse bakteri birikimi nedeniyle kokulanabilir. Temizlik tabletleri bu durumu önler.
• Nemli saklama: Aparey su içinde veya nemli ortamda saklanabilir. Uzun süre kuru bırakılması materyale bağlı olarak çatlama riskine yol açabilir.

Dikkat Edilmesi Gereken Durumlar

• Çene eklemi ağrısı: Aparey kullanımı sırasında çene ekleminde ağrı veya rahatsızlık gelişirse kullanıma ara verilmeli ve klinikle iletişime geçilmelidir. Alt çenenin öne itilme miktarının ayarlanması gerekebilir.
• Dişlerde hassasiyet: Aparey dişlere tutunarak çalıştığı için bazı dişlerde hassasiyet veya baskı hissi yaşanabilir. Bu durum kalıcı olursa klinikle iletişime geçilmelidir.
• Kapanış değişikliği: Uzun süreli kullanımda sabah uyandığında kapanış hissinde geçici değişiklik normaldir. Ancak gün boyu devam eden kapanış değişikliği olursa hekim değerlendirmesi gerekir.
• Aparey bozulması: Aparey kırılır, çatlar veya bağlantı mekanizması bozulursa kullanılmamalı ve klinikle iletişime geçilmelidir.
• Şikayetlerin devam etmesi: Aparey düzenli kullanılmasına rağmen horlama devam ediyorsa veya uyku kalitesi iyileşmiyorsa yeniden değerlendirme gerekir. KBB konsültasyonu veya uyku testi (polisomnografi) önerilir.

Kullanım ve Bakım

Kullanım Protokolü

• Her gece uyurken: Horlama apareyi her gece uyumadan önce takılır ve sabah uyandığında çıkarılır.
• Kademeli alışma: İlk birkaç gece 2-3 saat takarak başlanabilir; adaptasyon sağlandıkça süre kademeli olarak tüm geceye uzatılır.
• Alt çene pozisyonunun ayarlanması (titrasyon): Bazı aparey modellerinde alt çenenin öne alınma miktarı kademeli olarak ayarlanabilir. İlk başta daha az öne alma ile başlanır, konfor sağlandıkça ve horlamanın seyrine göre miktar artırılır. Bu ayarlama Uzm. Dt. Merve Özkan Akagündüz tarafından kontrol randevularında yapılır.
• Kullanımı kendi başınıza bırakmayın: Horlama apareyi kullanımını şikayetler hafiflese bile kendi başınıza sonlandırmak doğru değildir. Kullanım süresinin değerlendirilmesi hekim takibi ile yapılır.

Horlama Apareyinin Ömrü

• Ortalama ömür: Kişiye özel horlama apareyi kullanım sıklığına ve bruksizm durumuna bağlı olarak ortalama 2-3 yıl kullanılabilir. Bruksizm de olan hastalarda aşınma daha hızlı olabilir.
• Yenilenme belirtileri: Aparey materyalinde belirgin aşınma, çatlak, bağlantı mekanizmasında gevşeme veya dişlere uyum kaybı görüldüğünde yenilenmesi gerekir.
• Dişlerde değişiklik sonrası: Yeni dolgu, kaplama veya diş çekimi sonrasında apareyin uyumu değişebilir; kontrol önerilir.

Aparey Yapım Süreci

• KBB konsültasyonu önerisi: Horlama apareyinden önce KBB konsültasyonu ve gerekli vakalarda uyku testi (polisomnografi) önerilir. Bu değerlendirme horlamanın türünü ve şiddetini belirlemeye yardımcı olur.
• Muayene ve değerlendirme: Doredent'te çene yapısı, kapanış ilişkisi, diş durumu, çene eklemi ve horlama şikayetinin yapısı değerlendirilir.
• Ölçü alma: Klasik kalıp ölçü ile üst ve alt çeneden ölçü alınır. İşlem birkaç dakika sürer ve ağrısızdır.
• Üretim: Ölçüye göre horlama apareyi laboratuvarda kişiye özel hazırlanır.
• Teslim ve uyum kontrolü: Aparey hastanın ağzında denenir, uyum kontrol edilir ve alt çene pozisyonunun başlangıç ayarı yapılır. Kullanım ve bakım protokolü detaylı şekilde anlatılır.

Takip ve Kontrol Takvimi

• İlk kontrol (2-4 hafta sonra): Apareyin uyumu, hastanın adaptasyonu, çene eklemi durumu ve horlama şikayetlerindeki değişim değerlendirilir. Gerekirse alt çene pozisyonu ayarlanır.
• Sonraki kontroller: 3-6 ayda bir kontrol önerilir. Apareyin durumu, dişlerin uyumu ve şikayetlerin seyri izlenir.
• Yıllık kontrol: Yılda en az bir kez kapsamlı değerlendirme yapılır. Aparey yenileme ihtiyacı, dişlerdeki değişiklikler ve horlama durumu kontrol edilir.
• Şikayetlerin devamı: Aparey kullanımına rağmen horlama veya uyku kalitesi iyileşmiyorsa yeniden değerlendirme yapılır. KBB konsültasyonu, uyku testi veya farklı tedavi yaklaşımları gündeme gelebilir.

Hastaya Önemli Bir Not

Sık Sorulan Sorular

Tedavi Fiyatları